“Zonder zin kan het ook”, schreef ik laatst terwijl ik in de sportschool stond.
Deze uitspraak (geleend van een vriendin) lijkt eenvoudig, maar hoe vaak laten we ons wel niet dagelijks (af)leiden door waar we wel of geen zin in hebben? We stellen dingen uit, vermijden situaties die ons ongemak bezorgen of hopen dat iets vanzelf overgaat. Soms verzetten we ons tegen wat er op ons pad komt, simpelweg omdat we het liever anders zouden zien. En dat terwijl het leven zich niet altijd laat inrichten naar onze wensen.
Leven op de golven van onze behoeften
Er zijn zoveel dingen waar we geen zin in hebben. De dagelijkse oefeningen die we onszelf hebben voorgenomen, het huishouden dat nooit af lijkt, werk dat gedaan moet worden of een lastig gesprek dat we liever uit de weg gaan. En soms zijn het grotere dingen: zorgen voor iemand die ziek is, omgaan met verlies of een probleem oplossen waar we niet om hebben gevraagd.
Vaak verzetten we ons hier onbewust tegen. We vinden het vervelend, voelen weerstand of vragen ons af waarom ons dit nu weer moet overkomen. We blijven hangen in gedachten als: Ik heb hier helemaal geen zin in. Waarom moet ik dit doen? Waarom overkomt mij dit?
Zonder dat we het doorhebben, kunnen we daardoor in een voortdurende staat van ontevredenheid terechtkomen. We richten onze aandacht op wat we niet willen, op wat anders zou moeten zijn en op wat ons wordt aangedaan. Soms gaan we onszelf zelfs een beetje zielig vinden. Maar wat levert dat ons eigenlijk op?
Natuurlijk is het menselijk om ergens tegenop te zien. We hoeven niet overal enthousiast over te zijn en het is helemaal niet erg om af en toe te balen. Het gaat er niet om dat we onze gevoelens moeten wegdrukken of altijd positief moeten blijven. Het gaat erom dat we leren herkennen wanneer onze weerstand ons meer energie kost dan de situatie zelf.
Bewustwording is de eerste stap
De eerste stap naar verandering is bewustwording. Opmerken wat er in ons gebeurt wanneer we ergens geen zin in hebben. Welke gedachten komen op? Welke gevoelens ervaren we? En hoeveel energie besteden we aan het verzetten tegen iets wat we misschien helemaal niet kunnen veranderen? Op die momenten ligt een kans om te oefenen met acceptatie.
Acceptatie betekent echter niet dat je alles maar goed moet vinden. Het betekent ook niet dat je jezelf voortdurend moet wegcijferen of over je grenzen moet gaan. Het betekent dat je onder ogen ziet wat er op dit moment is, zonder er een extra strijd aan toe te voegen. Sommige dingen zijn nu eenmaal onprettig. Ze horen bij het leven en vragen iets van ons. We kunnen blijven wensen dat ze anders zijn, maar daarmee veranderen we de situatie niet altijd.
Wat we wél kunnen veranderen, is de manier waarop we ermee omgaan. Soms betekent dat simpelweg: diep ademhalen, de weerstand opmerken en beginnen. Niet omdat je er zin in hebt, maar omdat het nodig is.
Je ego even opzijzetten
Dat vraagt soms om het opzijzetten van ons ego. Het deel in ons dat vindt dat dingen anders zouden moeten gaan, dat we recht hebben op gemak of dat we iets terug moeten krijgen voor wat we doen.
We doen iets omdat het nodig is. We zorgen voor iemand die ons nodig heeft. We lossen een probleem op, ook als het ons moeite kost. We nemen verantwoordelijkheid voor onze dagelijkse taken, zonder voortdurend te onderhandelen met onszelf over de vraag of we er wel zin in hebben. En nog belangrijker: zonder onszelf zielig te vinden of direct iets terug te verwachten.
Dat klinkt eenvoudig, maar het vraagt oefening. We zijn gewend om onze handelingen te verbinden aan een gevoel, een beloning of een gewenst resultaat. Als iets ons moeite kost, willen we daar graag iets tegenover zien staan. Waardering, erkenning of op zijn minst het gevoel dat we er iets leuks voor terugkrijgen. Maar niet alles wat waardevol is, voelt prettig. En niet alles wat we doen, levert ons direct iets op. Soms is het voldoende om te weten dat iets nodig is en dat wij degene zijn die het op dit moment kunnen doen.
De ruimte die ontstaat als je stopt met verzetten
Wanneer we accepteren dat niet alles leuk kan en hoeft te zijn, ontstaat er ruimte. We hoeven niet langer te wachten op het juiste gevoel voordat we in beweging komen. We hoeven onszelf niet steeds te overtuigen of te beklagen. We kunnen handelen vanuit wat belangrijk is, in plaats van ons uitsluitend te laten leiden door wat we op dat moment prettig vinden.
Dat betekent niet dat we onze behoeften moeten negeren. Er is een wezenlijk verschil tussen iets doen waar je geen zin in hebt, maar wat wel belangrijk voor je is, en iets blijven doen wat je uitput of over je grenzen laat gaan. Ook rust nemen, hulp vragen en ergens bewust mee stoppen kunnen de juiste keuzes zijn. De kunst is om dat onderscheid te leren voelen.
Wat vraagt op dit moment werkelijk om mijn aandacht? Wat is mijn verantwoordelijkheid? En waar maak ik het mezelf onnodig moeilijk door te blijven vechten tegen de werkelijkheid? Door daar eerlijk naar te kijken, kunnen we bewuster kiezen hoe we onze energie inzetten.
Daarin schuilt een vorm van vrijheid: niet alles hoeft fijn te voelen voordat we ermee aan de slag kunnen.
Een oefening voor vandaag
De volgende keer dat je ergens geen zin in hebt, probeer dan eens stil te staan bij je eerste reactie.
- Merk op: wat voel je en welke gedachten komen er op?
- Onderzoek: is dit iets wat echt niet goed voor je is, of is het vooral iets wat je liever niet doet?
- Accepteer: erken dat je er geen zin in hebt, zonder jezelf daarvoor te veroordelen.
- Kies: bepaal bewust wat er nodig is en welke stap je nu kunt zetten.
Je hoeft je weerstand niet eerst kwijt te raken. Je mag haar meenemen terwijl je doet wat nodig is. Misschien ontdek je dat de taak waar je zo tegenop zag uiteindelijk best meevalt. Misschien blijft het vervelend, maar kost het je minder energie dan wanneer je er de hele dag tegenaan had gehikt. En misschien ervaar je achteraf zelfs een gevoel van rust of voldoening, juist omdat je hebt gedaan wat nodig was.
Zonder zin kan het ook
Voor mij zit hierin een belangrijke les over balans. Balans betekent niet dat alles prettig voelt, dat we altijd in harmonie zijn of dat we ons leven zo kunnen inrichten dat we nergens meer tegenop zien. Balans betekent ook dat we leren omgaan met wat het leven van ons vraagt. Dat we verantwoordelijkheid nemen zonder onszelf voortdurend als slachtoffer te zien. Dat we ruimte maken voor ongemak, zonder erin te blijven hangen.
We hoeven niet overal zin in te hebben. We hoeven niet te wachten tot we gemotiveerd zijn. En we hoeven niet van iedere taak een plezierige ervaring te maken. Soms is het leven gewoon even niet leuk. Dan mag dat zo zijn. En dan doen we wat nodig is, met aandacht en zonder onnodige strijd. Want: Zonder zin kan het ook.
